Hoe worden hartaandoeningen bij kinderen in de baarmoeder vastgesteld? Aangeboren hartaandoeningen zijn structurele of functionele afwijkingen die ontstaan tijdens de ontwikkeling van het hart van de baby in de baarmoeder. Ze kunnen de hartkamers, hartkleppen, grote bloedvaten of de bloedsomloop aantasten. Dankzij geavanceerde echotechnologieën kunnen veel aangeboren hartaandoeningen tegenwoordig worden opgespoord nog voordat de baby geboren is. Een vroege diagnose in de baarmoeder kan de overlevingskans van de baby vergroten, doordat de noodzakelijke ingrepen na de geboorte vooraf kunnen worden gepland. Hoe worden hartaandoeningen in de baarmoeder herkend? Tijdens de echo-onderzoeken die in het kader van de zwangerschapscontrole worden uitgevoerd, worden de hartstructuur en het hartritme van de baby beoordeeld. Bij een vermoeden van een structurele afwijking van het hart, een ritmestoornis of een afwijking in de bloedstroom kan een uitgebreider onderzoek worden gedaan. De belangrijkste methode die hiervoor wordt gebruikt, is foetale echocardiografie. Wat is foetale echocardiografie? Foetale echocardiografie is een speciale echomethode waarmee het hart van de baby in de baarmoeder gedetailleerd kan worden onderzocht. Met dit onderzoek kunnen de volgende punten worden beoordeeld: - De structuur van de vier hartkamers - De ontwikkeling van de hartkleppen - Grote bloedvaten zoals de aorta en de longslagader - De richting van de bloedstroom in het hart - Het hartritme en het slagpatroon - De samentrekkingsfunctie van het hart Bij foetale echocardiografie wordt geen straling gebruikt en het onderzoek wordt over het algemeen als veilig beschouwd voor moeder en baby. In welke zwangerschapsweek wordt het hart van de baby gecontroleerd? Het hart van de baby begint zich al in de vroege fasen van de zwangerschap te ontwikkelen. De meest gekozen periode voor een gedetailleerde beoordeling van de hartstructuur is week 18–22 van de zwangerschap. Bij risicozwangerschappen of wanneer al vroeg verdachte bevindingen worden vastgesteld, kan foetale echocardiografie echter ook eerder worden uitgevoerd. Na een vroeg onderzoek kan in de latere weken een nieuwe controle nodig zijn om de ontwikkeling van het hart te beoordelen. In welke gevallen wordt foetale echocardiografie aanbevolen? Bij elke zwangerschap is een hartscreening tijdens de routine-echo belangrijk. Foetale echocardiografie kan vooral worden aanbevolen bij bepaalde risicofactoren of verdachte bevindingen. Hiertoe kunnen behoren: - Aangeboren hartaandoeningen in de familie - Een hartafwijking bij een eerder kind - Verdachte bevindingen in de hartstructuur op de zwangerschapsecho - Een vastgestelde hartritmestoornis bij de baby - Een vermoeden van bepaalde genetische of chromosomale afwijkingen - Diabetes bij de aanstaande moeder die al vóór de zwangerschap bestond - Blootstelling aan bepaalde medicijnen of infecties die het hart van de baby kunnen beïnvloeden Welke hartaandoeningen kunnen in de baarmoeder worden vastgesteld? Met foetale echocardiografie kunnen veel belangrijke aangeboren hartaandoeningen worden opgespoord. 1. Ventrikelseptumdefect (VSD) Een opening in de wand tussen de twee onderste hartkamers. Vooral grote defecten kunnen tijdens de zwangerschap zichtbaar zijn. Kleine openingen kunnen daarentegen gemist worden. 2. Atrioventriculair septumdefect (AVSD) Een aangeboren afwijking die de wanden en kleppen in het middelste deel van het hart aantast. 3. Tetralogie van Fallot Een ernstige aangeboren hartaandoening waarbij vier basisafwijkingen in de structuur van het hart samen voorkomen. 4. Transpositie van de grote arteriën (TGA) De normale uitgangsplaatsen van de aorta en de longslagader zijn verwisseld. Na de geboorte kan een vroege ingreep nodig zijn. 5. Hypoplastisch linkerhartsyndroom Een ernstige afwijking waarbij de structuren aan de linkerkant van het hart onvoldoende ontwikkeld zijn. 6. Truncus arteriosus In plaats van twee afzonderlijke grote bloedvaten ontspringt er één gemeenschappelijk bloedvat uit het hart. 7. Coarctatie van de aorta Een vernauwing in een bepaald deel van de aorta. Hoewel deze in sommige gevallen al vóór de geboorte wordt vermoed, kan de definitieve diagnose soms pas na de geboorte worden gesteld. 8. Hartritmestoornissen De hartslag van de baby is sneller, trager of onregelmatiger dan normaal. Wat gebeurt er als een hartaandoening wordt vastgesteld? Het vaststellen van een hartafwijking in de baarmoeder betekent niet altijd dat een spoedoperatie nodig is. Eerst worden het type en de ernst van de aandoening en de algemene gezondheid van de baby beoordeeld. Daarna wordt een plan opgesteld voor de controle tijdens de zwangerschap en de behandeling na de geboorte. In dit proces kunnen specialisten in gynaecologie en verloskunde, perinatologie, kindercardiologie en zo nodig kinderhartchirurgie samenwerken. Kunnen hartaandoeningen in de baarmoeder worden behandeld? Bij sommige foetale hartritmestoornissen kan het hartritme van de baby onder controle worden gebracht met medicijnen die aan de moeder worden gegeven. Bij bepaalde geselecteerde en zeer specifieke ernstige hartafwijkingen kunnen in ervaren centra interventionele behandelingsmogelijkheden in de baarmoeder worden overwogen. Bij de meeste aangeboren hartaandoeningen wordt een structurele correctie, indien nodig, echter na de geboorte uitgevoerd. Hoe beïnvloedt een vroege diagnose het bevallingsplan? Wanneer een ernstige hartaandoening wordt vastgesteld, is de keuze van het ziekenhuis waar de baby wordt geboren van groot belang. Sommige baby's hebben direct na de geboorte een speciale medicamenteuze behandeling, ondersteuning op de intensive care, een katheterbehandeling of een hartoperatie nodig. Daarom kan het nodig zijn de bevalling te plannen in een geschikt centrum met toegang tot neonatale intensive care, kindercardiologie en kinderhartchirurgie. Een vroege diagnose maakt het mogelijk om voorbereid te zijn op de kritieke uren na de geboorte. Toont foetale echocardiografie alle hartaandoeningen aan? Nee. Hoewel foetale echocardiografie een geavanceerde diagnostische methode is, kan ze niet alle hartaandoeningen met zekerheid opsporen. Vooral zeer kleine gaatjes in het hart, sommige lichte klepafwijkingen en vaatvernauwingen die pas na de geboorte duidelijk worden, kunnen tijdens de zwangerschap onopgemerkt blijven. Een hart dat er vóór de geboorte normaal uitziet, sluit daarom niet alle aangeboren hartaandoeningen met zekerheid uit. Wat zijn de voordelen van een vroege diagnose? Het vroegtijdig opsporen van hartaandoeningen in de baarmoeder is in veel opzichten belangrijk: - Passende specialistische begeleiding gedurende de hele zwangerschap - Planning van de bevalling in het juiste ziekenhuis - Voorbereiding op spoedingrepen in de pasgeboren periode - Het zonder vertraging starten van noodzakelijke behandelingen - Het informeren van het gezin over de periode na de geboorte - Het verminderen van het risico op complicaties bij sommige ernstige hartaandoeningen Conclusie Het beschermen van de hartgezondheid van een baby begint soms met het beoordelen van de eerste hartslagen in de baarmoeder. Een aanzienlijk deel van de aangeboren hartaandoeningen kan vroegtijdig worden opgespoord dankzij gedetailleerde echo's en foetale echocardiografie tijdens de zwangerschap. Een vroege diagnose betekent niet dat elke aandoening in de baarmoeder kan worden behandeld. Ze maakt het echter mogelijk om de bevalling en het behandeltraject vooraf te plannen. Onthoud: Regelmatige controles tijdens de zwangerschap en, indien nodig, foetale echocardiografie spelen een belangrijke rol bij het beoordelen van de hartgezondheid van de baby.